నేడే హోళీ రంగోలి
హోలీ పండుగ వెనుక అత్యంత ప్రసిద్ధమైన పురాణ గాథ భక్త ప్రహ్లాదుడు మరియు హిరణ్యకశిపుని కథతో ముడిపడి ఉంది. అసురరాజు హిరణ్యకశిపుడు తనను దేవుడిగా పూజించాలని ఆజ్ఞాపించగా, విష్ణు భక్తుడైన తన కుమారుడు ప్రహ్లాదుడు మాత్రం భక్తిని విడువలేదు. దీనికి కోపగించిన హిరణ్యకశిపుడు ప్రహ్లాదుడిని చంపడానికి అనేక ప్రయత్నాలు చేసినా విఫలమయ్యాడు. చివరకు అగ్నికి హాని కలగని వరం పొందిన తన సోదరి హోలిక సహాయంతో ప్రహ్లాదుడిని అగ్నిలో కూర్చోబెట్టాడు. అయితే దైవ అనుగ్రహంతో ప్రహ్లాదుడు క్షేమంగా బయటపడగా, హోలిక దహనమైపోయింది. చెడుపై మంచి విజయం సాధించిన ఈ సంఘటనకు గుర్తుగానే హోలికా దహనం సంప్రదాయం ఏర్పడింది. ఈ సందర్భంగా గ్రామాలు, పట్టణాల్లో పెద్ద మంటలు వెలిగించి చెడు శక్తుల నాశనాన్ని సూచిస్తూ ప్రజలు ప్రార్థనలు చేస్తారు.
ద్వాపర యుగంలో శ్రీకృష్ణుడు గోపికలతో, ముఖ్యంగా రాధతో కలిసి రంగులు చల్లుకుంటూ ఆడిన ఆటలే నేటి రంగుల హోలీకి మూలమని పురాణ విశ్వాసం. శ్రీకృష్ణుని బాల్యంలోని చిలిపి చేష్టలు, ప్రేమ, ఆనందం, సామాజిక కలిసిమెలిసి ఉండే సంస్కృతి హోలీ పండుగలో ప్రతిబింబిస్తాయి. కొందరు ప్రాంతాల్లో శివుడు మన్మథుడిని దహనం చేసిన “కామ దహనం” భావనతో కూడా ఈ పండుగను అనుసంధానించడం కనిపిస్తుంది. అంతేకాకుండా పంటలు సమృద్ధిగా పండినందుకు కృతజ్ఞతగా వసంత పండుగగా కూడా హోలీని జరుపుకునే సంప్రదాయం భారతదేశంలోని అనేక ప్రాంతాల్లో ఉంది.
హోలీ పండుగకు ఉన్న ప్రధాన ప్రాధాన్యత సామాజిక ఐక్యత. రంగులు పూసుకున్న తర్వాత అందరూ ఒకేలా కనిపించడం ద్వారా కుల, మత, వర్గ భేదాలు కరిగిపోతాయనే భావన ఈ పండుగలో ప్రతిఫలిస్తుంది. పాత విభేదాలను మరిచి శత్రువులను సైతం కౌగిలించుకుని రంగులు పూయడం ద్వారా క్షమాభావాన్ని ప్రదర్శించే అరుదైన పండుగగా హోలీ నిలుస్తుంది. గ్రామీణ ప్రాంతాల నుండి మహానగరాల వరకు అన్ని వర్గాల ప్రజలు ఒకే ఆనందంతో పాల్గొనడం ఈ పండుగ ప్రత్యేకత. ఒకప్పుడు ప్రధానంగా హిందువుల పండుగగా పరిగణించిన హోలీ, ప్రస్తుతం మతాలకతీతంగా అందరూ కలిసి జరుపుకునే సామాజిక ఉత్సవంగా మారింది. ముస్లింలు, క్రైస్తవులు, సిక్కులు సహా వివిధ మతాల ప్రజలు కూడా ఉత్సాహంగా పాల్గొనడం భారతీయ సమైక్యతను ప్రతిబింబిస్తుంది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా కూడా “ఫెస్టివల్ ఆఫ్ కలర్స్”గా గుర్తింపు పొందిన ఈ పండుగ అమెరికా, యూరప్ సహా అనేక దేశాల్లో ఘనంగా నిర్వహించబడుతోంది.
హోలీ పండుగ వెనుక శాస్త్రీయ కారణాలు కూడా ఆసక్తికరంగా ఉంటాయి. చలికాలం నుండి వేసవికాలానికి మారే ఈ సమయంలో వాతావరణంలో బ్యాక్టీరియా, వైరస్లు పెరిగే అవకాశం ఉంటుంది. హోలికా దహనం సమయంలో వెలిగించే అగ్ని వల్ల పరిసరాల్లోని గాలిలోని కొన్ని హానికర సూక్ష్మజీవులు తగ్గుతాయని పూర్వికుల నమ్మకం. అదేవిధంగా పూర్వకాలంలో పసుపు, వేప, కుంకుమ, మోదుగ పూలు వంటి సహజ పదార్థాలతో తయారు చేసిన రంగులను ఉపయోగించేవారు. ఈ సహజ రంగులు చర్మాన్ని రక్షించడంతో పాటు శరీరానికి శుభ్రతను కలిగించే ఔషధ గుణాలు కలిగి ఉండేవి. వసంత కాలంలో వచ్చే అలసటను తగ్గించేందుకు రంగులతో ఆడటం, నృత్యం చేయడం, పాటలు పాడటం వంటి కార్యకలాపాలు శరీరంలో రక్తప్రసరణను పెంచి మానసిక ఉల్లాసాన్ని కలిగిస్తాయని వైద్య నిపుణులు కూడా సూచిస్తున్నారు.
హోలీ వేడుకలు సాధారణంగా హోలికా దహనం తరువాత మరుసటి రోజు రంగుల ఆటలతో ప్రారంభమవుతాయి. ప్రజలు ఒకరి ముఖాలపై ఒకరు గులాల్ చల్లుకుంటూ, రంగు నీటితో తడిపి, సంగీతం, నృత్యాలతో రోజంతా ఆనందంగా గడుపుతారు. ఈ సందర్భంగా గుజియా, తండాయి వంటి సంప్రదాయ వంటకాలను తయారు చేసి పంచుకోవడం ఆనవాయితీ. ఉత్తరప్రదేశ్లోని మథుర, బృందావనం ప్రాంతాల్లో హోలీ ఉత్సవాలు అత్యంత వైభవంగా జరుగుతాయి. పశ్చిమ బెంగాల్, ఒడిశా ప్రాంతాల్లో డోల్ పూర్ణిమగా శ్రీకృష్ణుడికి అంకితం చేసి ప్రత్యేకంగా జరుపుకుంటారు. రాజస్థాన్, ఢిల్లీ, ముంబై వంటి నగరాల్లో సంగీత కార్యక్రమాలు, సామూహిక వేడుకలు కూడా నిర్వహించడం ఆధునిక కాలంలో కనిపించే మార్పు.
అయితే ఆధునిక కాలంలో రసాయన రంగుల వినియోగం పెరగడంతో ఆరోగ్య సమస్యలు ఉత్పన్నమవుతున్నాయి. చర్మ అలర్జీలు, కంటి సమస్యలు వంటి ఇబ్బందులను నివారించేందుకు సహజ సిద్ధమైన రంగులను ఉపయోగించడం ఉత్తమమని వైద్యులు సూచిస్తున్నారు. పర్యావరణ పరిరక్షణ దృష్ట్యా నీటి వృథా తగ్గించడం, హానికర రసాయనాలను దూరంగా ఉంచడం అవసరం. మొత్తంగా హోలీ పండుగ భారతీయ సంస్కృతిలో ఆనందం, ఐక్యత, ఆధ్యాత్మికత, శాస్త్రీయ ఆలోచనల సమ్మేళనంగా నిలుస్తూ ప్రతి సంవత్సరం సమాజానికి సంతోషం, సాన్నిహిత్యం, కొత్త ఉత్సాహాన్ని అందించే మహోత్సవంగా కొనసాగుతోంది.
