వరాలిచ్చే తల్లి.. వరలక్ష్మీ

వరాలిచ్చే తల్లి.. వరలక్ష్మీ  

నేడే వరలక్ష్మీ వ్రతం 

(చిత్తూరు బ్యూరో, ఆంధ్రప్రభ.)

శ్రావణమాసం వచ్చిందంటే తెలుగు ఇళ్లలో పండుగ శోభ కనిపిస్తుంది. అందులో వరలక్ష్మీ వ్రతానికి ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. ముఖ్యంగా మహిళలు కుటుంబ సుఖశాంతులు, భర్తకు ఆయురారోగ్యాలు, సంతానం, ఐశ్వర్యం, సౌభాగ్యం కలగాలని కోరుకుంటూ భక్తిశ్రద్ధలతో ఈ వ్రతాన్ని ఆచరిస్తారు. వర అంటే వరాలను ప్రసాదించేది, లక్ష్మీ అంటే ఐశ్వర్యానికి ప్రతీక. అందుకే కోరిన కోరికలను నెరవేర్చే తల్లిగా వరలక్ష్మీదేవిని భక్తులు కొలుస్తారు. ఈ ఏడాది వ్రతం తేదీ విషయంలో పంచాంగాల మధ్య కొంత భేదాభిప్రాయం కనిపిస్తున్నప్పటికీ ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు సంబంధించిన కొన్ని పంచాంగాలు ఆగస్టు 21న వరలక్ష్మీ వ్రతాన్ని సూచిస్తున్నాయి.

వరలక్ష్మీ వ్రతం వ్రతానికి పురాణ సంప్రదాయంలో ఎంతో ప్రాచీన స్థానం ఉంది. స్కంద పురాణం, భవిష్యోత్తర పురాణాల్లో వరలక్ష్మీ వ్రత ప్రాశస్త్యం, పూజా విధానం గురించి ప్రస్తావనలు ఉన్నట్లు తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానం వెల్లడించింది. శివుడు పార్వతీదేవికి ఈ వ్రతం గురించి వివరించినట్లు పురాణ కథనం చెబుతోంది. చారుమతి అనే భక్తురాలు వరలక్ష్మీ వ్రతాన్ని ఆచరించి అష్టైశ్వర్యాలను పొందిన కథ కూడా ప్రసిద్ధి చెందింది. చారిత్రకంగా చూస్తే కనీసం 1803 నాటికే వరలక్ష్మీ వ్రతం ఒక ఆచారంగా కొనసాగుతున్నట్లు ఆధారం ఉంది. మెకంజీ సర్వేకు సంబంధించిన 1803 నాటి తిరుమల పండుగల జాబితాలో శ్రావణమాసంలో శ్రీలక్ష్మీదేవికి నిర్వహించే వర లక్ష్మీ వ్రతం ప్రస్తావన ఉంది. అంటే 1803లో ఈ వ్రతం ప్రారంభమైందని కాదు; అప్పటికే ఇది ఆచరణలో ఉన్నట్లు మాత్రమే ఈ ఆధారం చెబుతోంది. సంప్రదాయం ప్రకారం శ్రావణమాసంలో పౌర్ణమికి ముందు వచ్చే శుక్రవారం వరలక్ష్మీ వ్రతాన్ని ఆచరిస్తారు. ఉదయాన్నే ఇంటిని శుభ్రం చేసి పూజా స్థలాన్ని సిద్ధం చేసుకోవడం, ముగ్గులు వేయడం, పూలు, మామిడి ఆకులతో అలంకరించడం, గణపతి పూజతో కార్యక్రమాన్ని ప్రారంభించడం ఆనవాయితీ. అనంతరం కలశాన్ని ఏర్పాటు చేసి, మామిడి ఆకులు, కొబ్బరికాయతో అలంకరించి లక్ష్మీదేవి స్వరూపంగా భావిస్తారు. కొందరు సంప్రదాయాల్లో కలశానికి అమ్మవారి ముఖాన్ని అలంకరించి చీర, నగలు, పూలతో శోభాయమానంగా తీర్చిదిద్దుతారు. సంకల్పం చేసిన తర్వాత వరలక్ష్మీదేవికి ఆవాహన చేసి పసుపు, కుంకుమ, అక్షతలు, పుష్పాలతో పూజ చేస్తారు. లక్ష్మీ అష్టోత్తర శతనామావళి, సహస్రనామం, స్తోత్రాలు పఠిస్తారు. పసుపుతో తయారు చేసిన పవిత్రమైన తోరాన్ని పూజించి మహిళలు చేతికి కట్టుకుంటారు. తిరుచానూరులో నిర్వహించే వరలక్ష్మీ వ్రతంలో తొమ్మిది గ్రంథులతో కూడిన నూలుపోగుకు ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం ఉంది. పూజ అనంతరం పాయసం, పులిహోర, బొబ్బట్లు, పండ్లు తదితర నైవేద్యాలను సమర్పించి హారతి ఇస్తారు. వ్రతకథను చదవడం లేదా వినడం అనంతరం పసుపు, కుంకుమ, తాంబూలం, ప్రసాదాలను ఇతర మహిళలకు అందించడం సంప్రదాయంగా వస్తోంది. పురాణ విశ్వాసం ప్రకారం ఈ వ్రతం ఆచరించడం వల్ల అష్టలక్ష్ముల అనుగ్రహం లభించి కుటుంబానికి ఐశ్వర్యం, ఆరోగ్యం, సంతానం, సౌభాగ్యం, దీర్ఘాయుష్షు, సుఖశాంతులు కలుగుతాయి. అయితే వరలక్ష్మీ వ్రత ఫలితాలను శాస్త్రీయంగా కూడా అర్థం చేసుకోవాల్సిన అవసరం ఉంది. దేవతా అనుగ్రహం వల్ల సంపద, ఆయుష్షు లేదా సంతానం తప్పనిసరిగా లభిస్తాయని ఆధునిక శాస్త్రం నిరూపించలేదు. కానీ వ్రతంలో భాగంగా పాటించే నియమశీలత, ప్రార్థన, కొంతసేపు ఏకాగ్రతతో గడపడం, కుటుంబ సభ్యులు కలిసి పూజలో పాల్గొనడం, బంధువులు, పొరుగువారితో సౌహార్దాన్ని పెంచుకోవడం వంటి అంశాలు మానసిక ప్రశాంతత, సామాజిక అనుబంధానికి ఉపయోగపడే అవకాశముంది. ఉపవాసం విషయంలోనూ వ్యక్తి ఆరోగ్య పరిస్థితిని బట్టి నిర్ణయం తీసుకోవాలి; అందరికీ ఒకే విధమైన ఉపవాసం సరిపోదు. అందుకే వరలక్ష్మీ వ్రతం కేవలం సంపద కోసం చేసే పూజగా చూడటం కంటే భక్తి, కుటుంబ ఐక్యత, నియమశీలత, స్త్రీల పరస్పర అనుబంధం, దానధర్మం, సంప్రదాయ పరిరక్షణ కలగలిసిన భారతీయ సంస్కృతిలోని ఒక ప్రత్యేక ఆచారంగా చూడటం సముచితం. తరతరాలుగా కొనసాగుతున్న ఈ వ్రతం వెనుక ఉన్న సందేశం కూడా అదే.. ఇంటికి సిరిసంపదలు రావడంతో పాటు కుటుంబంలో ఆరోగ్యం, ఆనందం, శాంతి, పరస్పర ప్రేమ వెల్లివిరియాలన్నదే వరలక్ష్మీ ఆరాధనలోని అంతరార్థం.